W Gminie Latowicz została opracowana koncepcja edukacji regionalnej – nauki konsolidującej całą lokalną społeczność, wychowującej młodzież w duchu narodowo-patriotycznym, tworzącej pomosty międzypokoleniowe, budzącej tożsamość regionalną i świadomość historyczno-kulturową. Edukacja regionalna ma za zadanie rozwijać zainteresowania młodzieży własnym miejscem zamieszkania, ukazać piękno i niepowtarzalność lokalnego środowiska przyrodniczego, historycznego i kulturowego, a także przygotować młode pokolenie do życia w lokalnej społeczności, do uczestnictwa w kulturze regionu, współtworzenia jego oblicza i przejmowania odpowiedzialności za jego losy.

Koncepcja Regionu

 Mała Ojczyzna – region – to:

·         Mieszkańcy wykazują silne związki psychiczne, poznawcze i emocjonalne z tym obszarem, identyfikują się z nim i utożsamiają, uznają za znany, własny i rodzimy, gdzie czują się bezpiecznie i swojsko. Tu są zaspakajane ich najbardziej bieżące, codzienne i podstawowe potrzeby życiowe.

·         Region leży w sferze możliwości poznania przeciętnych, zamieszkujących go ludzi, którzy postrzegając tę przestrzeń subiektywnie (od wewnątrz), nie określają precyzyjnie jej granic.

Nasze babcie i dziadkowie

Osoby starsze stanowią prawdziwą „kopalnię wiedzy” o historii regionu, dawnych obyczajach. To od nich można dowiedzieć się o tym, jak kiedyś wyglądała wieś i jak ludzie wtedy żyli. W ich pamięci przetrwał obraz świata sprzed kilkudziesięciu lat pełen barwnych anegdot, ludzi i przedmiotów, których już nie ma. Takiej dokładności opisu trudno szukać w historycznych opracowaniach. Tymczasem młodzież często nie zna historii miejsca, w którym mieszka ani wielopokoleniowych losów własnej rodziny. Nauczyciel Gimnazjum w Latowiczu z oddziałami w Wielgolesie Pan Zygmunt Gajowniczek miłośnik i znawca historii regionu latowickiego postanowił zarazić uczniów swoją pasją. Stworzył koncepcję programu edukacji regionalnej i uzyskał w 2001r. zgodę Ministerstwa Edukacji Narodowej i Sportu na wprowadzenie takiego przedmiotu do szkoły. Główną z zastosowanych metod pracy z młodzieżą był powrót do tradycji przekazu ustnego, uczniowie zbierali informacje o przeszłości poprzez rozmowy, wywiady z osobami starszymi.

Dlaczego powstał ten program

W trosce o dobro i jak najlepsze wychowanie młodych pokoleń, trwałość najlepszych wartości narodowo-patriotycznych i jak najlepsze zachowanie całego dziedzictwa historyczno-kulturowego, a także zabytków przeszłości, dóbr kultury i przyrody Ziemi Latowickiej, opracowany został program nauczania Edukacji Regionalnej.

Dzięki staraniom Dyrektor Gimnazjum Pani mgr Romy Piłatkowskiej
Program został wprowadzony w życie!

·         W oparciu o Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 15 lutego 1999r. [Dz. U. nr 14, poz. 130 § 2 pkt. 1 i 2, § 4 pkt. 4, § 8 pkt. 2 i 4 ] w dniu 1 września 2000 roku, po raz pierwszy w dziejach Latowicza, tutejszej Gminy i Parafii, program nauczania edukacji regionalnej został wprowadzony do Gimnazjum w Latowiczu z oddz. w Wielgolesie.

·         Jest to pierwsze tego rodzaju przedsięwzięcie w dotychczasowych dziejach Polski  !

Przez 3 lata młodzież z Gimnazjum w Latowiczu z oddziałami w Wielgolesie (ok. 250 osób) uczestniczy w cotygodniowych lekcjach edukacji regionalnej prowadzonych przez Zygmunta Gajowniczka. Na lekcje zapraszani są często w roli obserwatorów lub prelegentów dziadkowie i pradziadkowie uczniów. Bardzo często zdarza się, że podczas zajęć seniorzy zabierają spontanicznie głos i włączają się do żywiołowej dyskusji z młodzieżą, dzieląc się swymi przeżyciami, doświadczeniem życiowym i wyjaśniając nieznane wątki z dziejów regionu. Szczególnie interesująca jest praca w grupach i rozwiązywanie problemów, kiedy zaproszone na lekcję babcie niepostrzeżenie przełamują barierę obaw i niepewności, włączają się w wir pracy uczniów i wszyscy wspólnie z wielką radością odnajdują rozwiązanie problemu. Uczniowie co tydzień otrzymują do wykonania różnego rodzaju zadania związane z odtworzeniem historii i kultury regionu. Na podstawie rozmów z rodzicami, dziadkami i pradziadkami opisują jak zmienił się na przestrzeni lat ich dom, miejscowość, szkoła; jakie potrawy dawniej gościły na stołach na co dzień i w okresie świąt. Nagrywają i spisują dawne przyśpiewki, tradycyjne pieśni, legendy, baśnie, bajki, anegdoty, opowieści wspomnieniowe, porzekadła, ballady ludowe, wierzenia i przesądy, które zapamiętali najstarsi mieszkańcy ich miejscowości. Dotychczas zebrano blisko 3000 prac. Najlepsze teksty publikowane są w lokalnym biuletynie „Zeszyty Historyczne Latowicza”, a ich autorzy otrzymują nagrody książkowe.

·         Biorąc udział w programie „Przeszłość dla przyszłości” miałem okazję by ocalić od zapomnienia ginące i zanikające tradycje w mojej miejscowości. Gdy wypytywaliśmy z kolegami starszych ludzi o dawne czasy, widziałem jak wiele radości sprawiało im przekazywanie nam tych informacji. Czynili to niemal z mistycznym przeświadczeniem, że zostaliśmy do nich wysłani przez Opatrzność Bożą. Potem, gdy chodziliśmy z jasełkami, czy śpiewaliśmy pod domami w przebraniach kolędników, wychodzili do nas z radością, jakby dziękując nam, że cofnęliśmy na moment czas. (Wypowiedź ucznia Arkadiusza Ćmocha.)

Aby ożywić i urozmaicić lekcje, odbywają się pokazy kolorowych slajdów, których zgromadzono ponad 2000 i foliogramów (ponad 300) oraz filmów zapoznające uczniów z lokalnymi tradycjami, zwyczajami, zabytkami i pięknem przyrody regionu. Organizowane są również przy współpracy z Kołem Gospodyń Wiejskich pokazy odtwarzające ginące tradycje np. „Wesołe kądzielnice”, „Pieczenie chleba”. Na podstawie tych prezentacji nakręcono filmy edukacyjne. Co roku organizowane są wycieczki autokarowe i rowerowe po drogach i bezdrożach południowo-wschodniego Mazowsza, podczas których zawsze głównym punktem programu jest wizyta w domu najstarszych mieszkańców regionu.

Międzynarodowe przyjaźnie

Integracja społeczności

Poprzez lekcje edukacji regionalnej młodzież może poznać własne korzenie, związać się ze swoją małą ojczyzną. Realizacja projektu sprzyja integracji pokoleniowej, zapobiega izolacji seniorów i zwiększa umiejętności komunikacyjne pomiędzy osobami młodymi i starszymi. Babcie i dziadkowie cieszyli się, że ich wiedza jest wciąż aktualna we współczesnym  szybko zmieniającym się świecie, przydatna dzieciom w nauce, w odrabianiu prac domowych.

W funkcjonowanie szkoły w Latowiczu i edukację dzieci włącza się całą społeczność lokalną, co integruje i buduje trwałe więzi.

1.       Koła Gospodyń Wiejskich z regionu latowickiego – pomoc w organizacji spotkań o tematyce regionalnej np. pieczenie chleba, wyrób masła

2.       Fundacja Przyjaciół Latowicza – funduje nagrody książkowe dla uczniów

3.       Gminna Biblioteka Publiczna w Latowiczu – koordynacja konkursów regionalnych

4.       Szkoła im. Jana Śniadeckiego w Solecznikach na Litwie – organizacja projektów międzynarodowych i wymiana międzyszkolna

5.       Ochotnicze Straże Pożarne  z regionu latowickiego – starsi strażacy zapraszani są czasami na lekcje, spotkania dotyczące Latowicza

6.       Parafia w Latowiczu i Wielgolasie – informowanie o podejmowanych działaniach, pomoc finansowa i organizacyjna

7.       Urząd Gminy w Latowiczu na czele z wójtem Panem mgr Bogdanem Świątkiem, który osobiście współfinansuje wiele przedsięwzięć

8.       Muzeum Niepodległości w Warszawie – organizacja zajęć dla młodzieży i międzyszkolnych warsztatów edukacji regionalnej

Informacje o podejmowanych w ramach projektu działaniach docierają do mieszkańców   poprzez:

·               ogłoszenia na słupach i tablicach w miejscach ogólnodostępnych mieszkańcom regionu

·               za pośrednictwem Biblioteki Gminnej w Latowiczu

·               Artykuły w lokalnej prasie:  "Tygodnik Siedlecki", "Dzwon", "Co słychać", "Niedziela Warszawska".

Co roku organizowany jest cykl kilku sesji popularnonaukowych o tematyce historyczno – kulturowej regionu latowickiego, w której uczestniczyć mogą w roli słuchaczy wszyscy mieszkańcy regionu. Na spotkania w roli prelegentów zapraszane są często osoby starsze.

Nasze wnioski i plany na przyszłość

W Regionie Latowickim  od 2000 roku realizowane było szereg projektów edukacyjnych:

2001-2004r. - Akcja sprzątania Doliny Świdra

2002r. - Wakacyjny projekt fotograficzny "Mój region w obiektywie aparatu fotograficznego"

2002/2003r. - Międzynarodowy Polsko-Litewski projekt edukacyjny "Kultura Słowiańska w moim regionie - moja Mała Ojczyzna w Europie".

2003-2004r. - Projekt fotograficzny "Cztery pory roku w mojej Małej Ojczyźnie"

2003-2004r. - Projekt "Rekonstrukcja pradawnych tradycji Regionu Latowickiego"

2004r. - Program "Ślady przeszłości - adaptacja zabytków"

2004r. - Projekt "Jaskółki w Regionie Latowickim"

2004r. - Projekt  "Zabytki Regionu – 1000 fotografii naszego kościoła "

2003/2004r. - Międzynarodowy Polsko-Ukraiński Projekt edukacyjny "W kręgu magii baśni i poezji mojej Małej Ojczyzny"

2004/2005 - Projekt: „Młody człowiek wobec swojej Małej Ojczyzny”

 1993-1998

1998-1999

1999-2000

2000-2003

 2002-2003

2003-2004

2004-2005

24 czerwca 2005r. - zakończenie działań