Jak nazywano ten prastary gród mazowiecki, nie mamy co do tego pewności. Wnioskując jednak z najstarszych zachowanych dokumentów, pochodzących dopiero z l poł. XIIIw., sądzić należy, iż nazwa osady miała brzmienie identyczne lub przynajmniej zbliżone do obecnego. Tak też po raz pierwszy wzmiankowano osadę w latach 1238-47 pod nazwą Latowicz. Następnie w roku 1313 zapisano nazwę - Lathouicz, w 1430r. - Lyathowicz, w 1464r. -de Lyathowicze, w l540r. - Lyatyowycz oppidum, w l541r. -Latovycz, zaś w 1543 roku nazwa brzmiała: Latovicenses silvae. W lustracji z roku 1565, lustratorowie zapisali: “Miasto Latowicz”, a w lustracji z 1569r. - Lathowicz. W dokumentach z XVII i XVIIIw., jak np.: w lustracji z 1660r. i późniejszych nazwa była zapisywana zgodnie z jej brzmieniem obecnym. Tak więc nazwa miasta od najdawniejszych czasów brzmiała tak jak dziś i co więcej nie ulegała zmianom na przestrzeni wieków. Jej pochodzenie trudne jest obecnie do ustalenia i choć wydaje się, że mogła zostać utworzona od nazwy osobowej założyciela osady - Latowik lub Lato, przez dodanie przyrostka dzierżawczego -jb lub odpowiednio -icze; pozostanie na zawsze jedną z największych zagadek Ziemi Czerskiej.

Latowiez jest najstarszą obok Garwolina parafią w prawobrzeżnej części Ziemi Czerskiej i prawdopodobnie pierwszą założoną parafią w zawiślańskiej części diecezji poznańskiej. Świadczyć może o tym przyjęcie w XV wieku jako herbu miasta Baranka Bożego z chorągiewką, będącego symbolem Chrystusa zmartwychwstałego. Herb taki został przyjęty przez mieszczan wraz z nadaniem praw miejskich ze względu na rolę osady, a później miasteczka, które od najdawniejszych czasów zaangażowane było w krzewienie wiary chrześcijańskiej. Erekcję pierwotnego kościoła odnieść należy do XI wieku. W osadzie został wzniesiony wówczas pierwszy drewniany kościół pod wezwaniem Św. Wawrzyńca. Patronem jego był Św.Jan Chrzciciel. Parafia latowicka była od XI aż do początków XV wieku największą na obszarze południowo-wschodniego Mazowsza. Obejmowała ona obszary w promieniu 15-20 km od ośrodka parafialnego, sięgając aż do wschodnich i południowych granic Mazowsza. Sąsiadowały z nią od północy parafia Liwska zaś od zachodu parafia Garwolin. Ponadto na ziemiach tych istniały aż do schyłku XIIIw. parafie jedynie w Radwankowie, Osiecku i Karczewie. Latowicz, położony w rozległych puszczach, był jedynym na szeroką okolicę ośrodkiem parafialnym. Sytuacja ta zaczęła zmieniać się dopiero w początkach XV wieku, kiedy zaczęto organizować sieć parafii w tej części diecezji poznańskiej. Z obszernej parafii latowickiej wydzielono wówczas parafie: w 1424r. Miastków, w 1445r. Wodynie, 1458r. - Kiczki, 1445r. - Parysów, 1472r. - parafię Stoczek i w roku 1515 - Kuflew. Kolejny, drugi już w dziejach Latowicza, kościół wystawiła w roku 1400 księżna Anna. Świątynia ta, pod wezwaniem Św.Trójcy i Św.Walentego, wzniesiona została w czasie akcji lokacyjnej, zaś po raz pierwszy wzmiankowana w latach 1427-40 w związku z procesami jakie prowadził ówczesny pleban latowicki, Andrzej z kmieciami z Seroczyna. W roku 1522 księżna Anna Radziwiłłówna wybudowała nowy kościół w miejsce dawnego starością, ogniem lub innym jakimś przypadkiem zniszczonego. Kościół ten, pod tytułem Św.Anny, usytuowany był przy ulicy Św. Ducha. Był on drewniany z chórem murowanym, postawiony z królewską hojnością, przy nim zaś znajdowały się cztery kaplice: dwie Św.Stanisława i Trzech Króli od południa, drugie dwie Św.Mikołaja i Panny Maryi od północy. Parafia Latowicz należała do ok. 1536r. do dekanatu czerskiego, po tym bowiem roku utworzony został nowy dekanat Garwolin, obejmujący swym zasięgiem parafię latowicką. Jednak wzrost znaczenia miasteczka i miejscowego kościoła okazał się tak intensywny, iż w XVI w. założono odrębny dekanat Latowicz. Parafia należała wówczas już nie do Archidiakonatu Czerskiego, lecz do Archidiakonatu Warszawskiego. Wspominają o tym statuty synodalne biskupa Stanisława Witwickiego z roku 1689. Dekanat latowicki obejmował parafie: Kiczki, Kuflew, Jeruzal, Żeliszew, Wodynie, Seroczyn, Stoczek, Miastków, Zwolę, Jastrzębie-Borowie i Parysów. Istniał on aż do roku 1755, kiedy został zlikwidowany i ponownie utworzony w 1793r. W 2 poł. XVIw.  do parafii latowickiej należało miasto Latowicz oraz 20 wsi. Były to: “Waliszka, Kamionka, Weziczin, Strachoniyn, Yivowe, Wielkiliasz, Radzinskie, Dąmbrowka, Chiziny, Ollexanka, Trebiczbor, Yalini, Zebraczka, Starogrod, Dembe, Wolia Dembska, Kolaczki, Rudnik, Chronym i Lopaczianka”. W tym czasie poza kościołem parafialnym Św.Anny znajdowały się w mieście jeszcze trzy inne świątynie. Wspomina o nich wizyta biskupa Goślickiego: "1. Kościółek pod tytułem Św. Ducha. Był w roku 1603 podczas wizyty Goślickiego drewniany, walący się, o jednym ołtarzu. Posiadał jedną wieżę z zamontowaną na niej dzwonnicą. Uposażeniem jego były dziesięciny z ról miejskich, zwanych Gniewanie, tudzież ze wsł Redzyńskie, Jaliny i 19 złotych ówczesnych kapitału. Przy kościółku tym (nazywanym szpitalnym), znajdował się szpital dla ubogich. Plebanem przy nim był zwykle wikariusz kościoła parafialnego. 2. Kościoółek pod tytułem Św.Wawrzyńca. W r.1603 podczas wizyty Goślickiego był drewniany, upadający, o jednym ołtarzu i bez najmniejszego uposażenia. 3. Kościół Św.Ducha. W roku 1647 był tu kościół pod tym tytułem, a plebanem przy nim był ok. 1630 roku Adam Szmeliszek. Miał kościół ten uposażenie w małych sumkach i rolach. Przy kościółku św.Ducha znajdował się w roku 1603 szpital w złym bardzo stanie i z małemi bardzo funduszami; miał tylko ogród warzywny."

Kościół przez księżnę Annę Mazowiecką wystawiony, spłonął w roku 1613 w wielkim pożarze miasteczka. Wzniósł go na nowo, z bloków sosnowych, lecz nie w takiej okazałości jak niegdyś, Stanisław Falęcki - proboszcz latowicki, kanonik pułtuski. Jeszcze w 1629r. podczas wizyty biskupa Łubieńskiego był on tylko w połowie wykończonym. Świątynia ta pod tytułem Św.Ducha usytuowana była na miejscu poprzedniej tj. po południowej stronie ulicy Św.Ducha, na placu należącym dziś do państwa Gaszewskich. Od nazwy kościoła tego pochodzi utworzona już wówczas nazwa ulicy. W latach 1733-37 wzniesiony został kolejny drewniany kościół kosztem Augusta Aleksandra Czartoryskiego, wojewody ruskiego, starosty latowickiego. Świątynia ta, pod tytułem Św.Trójcy zlokalizowana była w rynku na zachód od obecnego kościoła. Posiadała dwie wieże i trzy wejścia od południa, wielki ołtarz usytuowany był od północy. Nad głównym wejściem znajdował się chór i organy. Z kościoła tego pochodzą najstarsze zabytkowe obrazy, płaskorzeźby i fragment ołtarzy bocznych, przeniesione później do obecnego kościoła. Służył on Latowiczanom przez ponad półtora wieku, aż do 1918r. kiedy to został rozebrany. W latach 1899-1911 wybudowano nowy murowany kościół, neogotycki według projektu architekta Józefa Piusa Dziekońskiego. Kościół ten został wzniesiony staraniem ks. proboszcza Piotra Godlewskiego i ks. proboszcza Józefa Rauby z ofiar miejscowych parafii. Kościół pod wezwaniem Św.Walentego jest największą świątynią w dziejach parafii oraz największym kościołem w Ziemi Czerskiej.

Dziś parafia Latowicz należy do diecezji warszawsko-praskiej, dekanatu siennickiego. W skład parafii wchodzi osada Latowicz i wsie: Budziska, Chyżyny, Dąbrówka, Dęde Małe, Generałowo, Iwowe, Kamionka, Kolonie Redzyńskie, Laliny, Oleksianka, Redzyńskie, Stawek, Strachomin, Waliska i Wężyczyn.

Miasto, jako pierwsze w tej części Ziemi Czerskiej, otrzymało prawa miejskie około roku 1420. Przywilej lokacyjny nie zachował się jednak. Zaginął, został zniszczony lub jak mówi podanie - zabrany przez wojska kozackie, podczas wojen szwedzkich. Potwierdzenie i rozszerzenie praw miejskich Latowicz otrzymał 17 lipca 1423 roku od Janusza I księcia Mazowieckiego [AGAD perg. arch nr.3447 ]. Jednak zanim miejscowość otrzymała prawa miejskie - chełmińskie, miała już charakter miasta. Na mocy tego przywileju mieszczanie uwolnieni zostali od opłaty cła w obrębie państwa, poza cłem granicznym.  Książę pozwolił założyć postrzygalnię i wagę z pobieraniem dochodu na użytek miasta oraz sądzić przestępstwa i zbrodnie popełnione w mieście. Uzyskanie praw miejskich przyczyniło się w znacznym stopniu do tego, aby Latowicz został siedzibą ekonomii królewskiej. Pomimo, że funkcje targowe  pełnił na długo wcześniej, stał się wówczas najprężniejszą osadą targową  niemal w całej prawobrzeżnej części Ziemi Czerskiej. W 1434 roku miasto otrzymało potwierdzenie nadanych przez Janusza I przywilejów.

Latowicz mógł rozwijać się i wzrastać w zamożność dzięki opiece książąt mazowieckich i królów polskich, którzy obdarzali go na przestrzeni wieków licznymi przywilejami.

W 1508 roku Księżna Anna Konradowa wyznaczyła jarmarki i targi oraz nadała miastu prawo propinacji czyli wyrobu i szynkowania piwa, zabraniając przy tym aby w okręgu milowym karczmarze sprowadzali i szynkowali piwo latowickie, zaś sami na szkodę miasta nie ważyli się go wyrabiać.

Kolejny przywilej otrzymał Latowicz w roku 1509 również od księżnej Anny Mazowieckiej. Pozwalała ona mieszkańcom pobierać opłaty kar nazywanych: Bykowe i Bronne i przeznaczać na polepszenie stanu i użytek miasta. Ponadto pozwalał mieszkańcom posiadać fuśnicę do topienia  i czyszczenia wosku, nic z niej dla siebie nie zastrzegając. Zabraniała aby odtąd nigdzie po wsiach ani po miastach fuśnic nie zakładano na szkodę miasta. Ponowiła propinację, czyli prawo wyrobu i szynkowania piwa, nakazując aby w okręgu mili sprowadzano je na sprzedaż z Latowicza. Pozwalała mieszkańcom posiadać łaźnię miejską, z której dochody miały być przeznaczane na korzyść miasta. W roku 1532 Księżna Anna przyznała miastu prawo wyrębu w okolicznych lasach.

W 1540 roku Zygmunt Stary nadał prawo pobierania mostowego i przeznaczania go na reperację mostów.

W latach 1555-1558 został przeprowadzony pomiar gruntów miejskich, przez królewskich komisarzy, który potwierdził i uprawomocnił Zygmunt August w przywileju z 1558 roku.

Zygmunt III wydał w 1596 roku, 7 października przywilej, w którym zabraniał Żydom osiedlać się w mieście oraz kupować, wynajmować i budować domy na gruntach miejskich. Nie wolno im było również przebywać w Latowiczu, a wszystkiego tego miał dopilnować starosta. Celem tego przywileju było zabezpieczenie handlu miejskiego przed przejęciem go przez Żydów.

W roku 1599 Zygmunt III wydał drugi przywilej, zabraniający Żydom osiedlać się w mieście. Nakazał im również, aby w przeciągu sześciu tygodni wyprzedali się i opuścili Latowicz.

Na przełomie wieków otrzymało miasto od królów polskich szereg przywilejów potwierdzających dawne prawa mieszkańców. Tak też prawa miasta Latowicza potwierdził Stefan Batory 20 stycznia 1579 r., Władysław IV - 5 maja 1633 roku, Jan Kazimierz 31 maja 1649 roku, następnie August II w roku 1725 oraz ostatni król Stanisław August Poniatowski 1774 roku. Miasto otrzymało także przywileje od Michała Korybuta Wiśniowieckiego 30 sierpnia 1670 roku oraz Jana III Sobieskiego dn. 12 czerwca 1678 roku.

Rangę przywileju posiada także ugoda, dotycząca granic, zawarta pomiędzy miastem Latowiczem, a dziedzicem dóbr Łukowca w 1796 roku. Wszystkie te przywileje ( w sumie 18 ) dawały miastu możliwości rozwoju, stawały się w pewnym sensie impulsami dla inicjatyw gospodarczych, mieszkańcom zaś zapewniały bezpieczeństwo.

Szczyt rozwoju Latowicza przypada na XVI i pierwszą połowę XVII wieku. Był on siedzibą ekonomii królewskiej, której jurysdykcja rozciągała się stąd na całą prawobrzeżną Ziemię Czerską. Do dóbr królewskich w Latowiczu należało 11 młynów i kuźnice, zaś miasto posiadało 39 włók uposażenia.

Kiedy w roku 1526 Mazowsze przyłączono do Korony, król Zygmunt Stary aktem z dnia 10 września 1526r. wyznaczył ostatniej księżniczce mazowieckiej - Annie sute zaopatrzenie do chwili jej zamążpójścia w postaci bogatych starostw - m.in. Latowickiego. Starostwo Latowickie należało do Anny, aż do 1536r., od kiedy to przeszło w ręce królewskie jako starostwo niegrodowe.

W latach 1548-1556 było w posiadaniu królowej Bony. Ona to, budując na miejscu dawnego książęcego dworu, nowy o charakterze obronnym, przyczyniła się do podniesienia obronności miasta, zwiększenia w nim bezpieczeństwa, a zatem wzrostu liczby mieszkańców. Również jej pobyt tu nie pozostawał bez znaczenia. Dwór Bony, opisany został w lustracji z 1613r. Był to budynek o charakterze obronnym, drewniany, piętrowy z gankiem na piętrze, położony na zachodnim cyplu wzgórza latowickiego. Dach kryty był gontem i częściowo blachą na rogach zaś znajdowały się drewniane gałki. W izbach były zielone piece. W skład zabudowań dworskich, poza głównym budynkiem dworskim, wchodziły: dwie stajnie masztarnia, wozownia, kuchnia, lamus, piekarnia, dom służebny i sala. Na tyłach zabudowań rozciągał się ogród, w którym były m.in. drzewa wiśniowe. Kolejną właścicielką miasta była Anna Jagiellonka, a od 1609r. - Konstancja, żona Zygmunta III.

Tak więc Latowicz obdarzony licznymi prawami i swobodami mieszczańskimi był miastem wręcz uprzywilejowanym. Położenie na krzyżujących się tu szlakach komunikacyjnych, prowadzących do Mińska, Kałuszyna, Parysewa i Włodawy, pociągnęło za sobą rozwinięcie handlu. Wszystkie te czynniki sprawiły, że miasto mogło rozwinąć się tak szybko i w aż tak dużym stopniu. Lustracja z 1564r odnotowano 265 domów murowanych miejskich, a zatem liczyło ono prawdopodobnie 1500 mieszkańców i posiadało już wówczas brukowane ulice. Znajdowało się tu 102 rzemieślników opłacających podatki, między którymi było: 36 piwowarów, l miecznik, 11 kuśnierzy, 8 krawców, 8 prasołów, 16 szewców, l kołodziej, 8 kowali, 3 cieśli, 2 kramarzy, 2 rymarzy, l ślusarz, 1siodlarz  i 3 czapników. Zdunowie nie płacili podatków (m.in. świetomarskiego) Zobowiązani byli natomiast dostarczać do dworu “garnce” w miarę potrzeby. Lustratorowie wspominają także  o dworze w Latowiczu, który określany był przez mieszczan “Zamkiem królowej Bony”, w którym to Królowa Bona w latach poprzednich wraz z dworem swoim często przemieszkiwała. W XVI wieku istniała w Latowiczu woskownia, łaźnia, postrzygalnia i waga. W tym czasie otaczały je ze wszystkich stron wody Świdra i Stawu, największego na Mazowszu. Na usypanej już od dawna grobli spiętrzającej wodę na rzece Świdrze, wybudowano w 1525r. nowy młyn z upustem jałowym i roboczym, posiadający folusz i tracz. Młyn ten w czasie lustracji był potężny, dobrze zbudowany, zaopatrzony w trzy koła mączne a czwarte foluszowe “gdzie sukna folują samodzielnie”. W l565r zasianych było w mieście 39 włók, z których dwie stanowiły uposażenie plebani i dwie inne własność wójta. Ponadto na przedmieściu zwanym Gniewaniem ( tak wówczas nazywano Wymyśle ), zasianych było 26¹/₄ włók roli. Mieszczanie posiadali poza tymi włókami 54 ogrody miejskie oraz morgi ról.  We wszystkich wsiach starostwa znajdowało się łącznie 276¹/₂ włók ról. Jak podaje lustracja ponieważ otaczające niegdyś ze wszystkich stron miasto bory i lasy zostały już w dużej mierze wykarczowane i zamienione na pola uprawne, zatem zmniejszyła się znacznie liczba barci i bartników. Dochód z miasta wynosił 251zł 19gr, a Łącznie z młynem 422zł 9gr. Starostwo Latowickie największe w Ziemi Czerskiej, obejmowało w XVI w. 18 wsi, zaś liczba ludności wynosiła około 2200 a razem z miastem 3700 osób.

Schyłek świetności Latowicza nastąpił wraz z nadejściem wojen szwedzkich. W latach 1655-60 miasto było niejednokrotnie nawiedzane i niszczone przez wrogie wojska. Spustoszenia i wielkie szkody wyrządzały tu wojska szwedzkie, rosyjskie i kozackie. Miasto wielokrotnie palone i niszczone popadło w ruinę. Latowiczanie i liczni tu przed wojnami rzemieślnicy, którzy zdołali ujść z życiem, opuścili je. Po wojnach szwedzkich Latowicz posiadał zaledwie 18 domów, zatem liczba jego mieszkańców prawdopodobnie przekraczała niewiele ponad setkę ( w tym 8 rzemieślników ). Zasianych było 18 włók. Dochody z miasta wynosiły 304zł 16gr 9den. Po wojnach szwedzkich w skład starostwa Latowickiego wchodziło miasto Latowicz i wsie: “Wielgolas, Chyziny, Trembczbór, Kamionka, Wężyczyn, Dąbrówka, Oleksianka, Iwowe, Strachomin, Jaliny, Redzyńskie, Żebraczka, Rudnik, Kochany, Róża, Toczyska, Zgorznica, Wólka Rożańska i Zabiele”. Do upadku miasta przyczynili się także starostowie, nadużywający swoich stanowisk w celach prywatnych, oraz nawiedzające je liczne, wielkie pożary w latach: 1546, 1558, 1613, 1880, 1883 i w 1901r.

W XVIII w. miasto, będące w posiadaniu Czartoryskich (najpierw księcia Augusta Aleksandra Czartoryskiego [ 1733-1771 ], a następnie jego syna Adama Kazimierza [ 1771-1790r.] powoli rozwijało się. W 1734r. założono przy kościele parafialny Bractwo Trójcy Świętej, a następnie Bractwo Różańca  Świętego. Tutaj w sierpniu 1704r. podczas wojny północnej oddział saski wyciął w pień 300 żołnierzy szwedzkich. W 1777 r. miasto liczyło 996 mieszkańców i 166 domów.

W początkach XIX wieku zaludnienie wzrosło do 1094 mieszkańców, a liczba domów – przeważnie drewnianych – do 206. Liczba ludności Latowicza w XIX wieku ciągle wzrastała, co wiązało się z napływem i osiedlaniem się Żydów i pod koniec stulecia wynosiła ok. 1500 mieszkańców, przy stałej liczbie domów. Pomimo wzrostu zaludnienia miasteczko wegetowało, ustały jarmarki (11 ustanowionych) i targi. Propinację przejęli proboszcz i starosta. Zamek popadł w ruinę. Miasto nie posiadało ratusza a rada miejska obradowała w karczmie miejskiej, położonej w rynku. Wśród nielicznych rzemieślników przetrwało skupisko 11 kuśnierzy, kilku szewców i kowali. W latach 1835 i 1838 dobra rządowe Latowicza rozdane zostały na majoraty. Własnością rządową pozostało jedynie miasto Latowicz i wsie: Kochany, Rudniki i Laliny. W mieście znajdowały się cztery karczmy: wójtowska, miejska, probostwo i wymyślańska. Na obu przyczółkach grobli znajdowały się dwa młyny wodne. Jeden z nich spłonął w 1895r, zaś drugi przetrwał do 1906r, kiedy spiętrzenie wody zostało zlikwidowane. Miasto nie posiadało własnych lasów, nie licząc obszernych zarośli olszowych rozciągających się na wschód od osady. Jeszcze w 1805r. Latowiczanie utracili prawo wyrębu w lasach starościańskich. Bór na południe od Latowicza został wycięty w czasie zaborów przez wojska austriackie. Ponieważ odsłonięte w ten sposób piaski lotne zaczęły zasypywać pola i łąki, w 1840r. ponownie zasadzono las sosnowy.

Wielu Latowiczan brało udział w powstaniach narodowych, dając tym wyraz swego patriotyzmu. Podczas powstania listopadowego wielu z nich przyłączyło się do oddziałów gen.J.Skrzyneckiego, które 4 kwietnia 1831r.przemaszerowały przez miasto. W latach 1831-32 stacjonował w mieście 23-ci oddział artylerii i oddział gwardii narodowej ruchomej ( 20 pułk piechoty) oraz “Straż bezpieczeństwa.” Podczas powstania styczniowego 60-ciu Latowiczan walczyło w oddziałach ks. Brzóski z którym współpracował proboszcz parafii Latowicz ks. Antoni Stępowski. Oddziałem 30 powstańców z Latowicza, uzbrojonych w sztucery i pistolety, działających w lasach stoczkowskich i seroczyńskich, dowodził por. Paweł Ługowski – mieszczanin z Latowicza.

Nadużycia ze strony burmistrzów i zarządców oraz destrukcyjne rządy zaborców przyczyniły się do upadku. W 1869r. Latowicz utracił prawa miejskie. Nie zahamowało to dalszego rozwoju osady i w początkach XX wieku liczba ludności wzrosła do 2500 osób.

W 1909 roku założono w Latowiczu Ochotniczą Straż Pożarną, która pod przykrywką legalnej działalności pożarniczej prowadziła działalność narodowo-patriotyczną.  Doskonale wyszkoleni strażacy-peowiacy w listopadzie 1918r. przeprowadzili sprawną akcję rozbrojenia ponad 35 żołnierzy niemieckich w Latowiczu, skąd udali się do pobliskiego Seroczyna a następnie do Stoczka Łukowskiego gdzie stoczono bitwę z Niemcami.

Dnia 8 września 1939 roku Latowicz został zbombardowany podczas nalotów Luftwaffe. Spłonęła wówczas większa część miasta, cały Gniewoń, częściowo Rynek i Stare Miasto. Wojska niemieckie zajęły osadę 17 września. Latowiczanie działając w ruchu podziemnym, znów dali dowód swych uczuć patriotycznych. Dnia 17 Lutego 1944r. Niemcy aresztowali 40 mieszkańców za udział w ruchu podziemnym. Dwa dni później żołnierze AK podjęli nieudaną próbę odbicia więźniów ze szkoły, zamienionej w fortecę. Latowicz wyzwolony został przez żołnierzy radzieckich dnia 27 lipca 1944r. Po wojnie miasto liczyło 1700 mieszkańców i liczba ta po 1960r. sukcesywnie zmniejszała się – obecnie liczy on ok. 1500 mieszkańców.

Dziś Latowicz jest osadą jakich wiele na Mazowszu. O dawnej jego świetności, świadczą jedynie legendy, opowieści i relacje minionych wydarzeń, wciąż żywe w świadomości Latowiczan.

Herb Latowicza i Regionu Latowickiego

            Każde miasto, które otrzymywało prawa miejskie, otrzymywało także herb. Znajdował się on na ratuszu - wymalowany lub wytłoczony z żelaza oraz na pieczęciach miejskich. Opatrzone nim były wszystkie ważne dokumenty miejskie i listy. Herb był symbolem miasta.

Herbem miasta Latowicza jest Baranek Boży z chorągiewką, symbol Św. Jana Chrzciciela. Jest On również określany mianem Baranka Apokaliptycznego. Herb taki sugeruje, że patronem kościoła parafialnego jest apostoł Św. Jan Chrzciciel. Z herbem takim spotykamy się po raz pierwszy na pieczęci wyciśniętej na dokumencie pochodzącym z 1536 roku. Istniał on jednak prawdopodobnie już w XVw. i został przyjęty jako symbol miasta w związku z jego lokacją na prawach chełmińskich.

Zagadnieniem problematycznym jest to dlaczego Latowiczanie w XVw. przyjęli Baranka Bożego jako herb? Należy przypuszczać, że było związane to z rolą Latowicza - osady, a później miasteczka, które od najdawniejszych wieków zaangażowane było w krzewienie wiary chrześcijańskiej. Już od XIw. było ono ośrodkiem parafialnym największym na południowo-wschodnim Mazowszu. Można także przypuszczać, że tu właśnie została założona pierwsza parafia w prawobrzeżnej części Ziemi Czerskiej. Na przyjęcie Baranka Apokaliptycznego, jako herbu, mógł mieć wpływ także fakt, że miejscowość ta była ok. 1238r. w posiadaniu biskupa Płockiego - Giedona.

Herb Latowicza zachował się na pieczęciach, które wyciśnięte zostały na dokumentach. Niestety nie zachował się do naszych czasów w postaci figurki, która prawdopodobnie znajdowała się na dachu ratusza i w ratuszu gdzie obrado­wała rada miejska i gdzie urzędował burmistrz. Być może związane to było z faktem, że od XIXw. nie istniał oddzielny budynek - ratusz, a rada miejska obradowała w karczmie zwanej ratuszem.

Pierwszy znany herb Latowicza znajduje się na pieczęci pochodzącej z początków XVI wieku. Jest ona wyciśnięta na dokumencie z 1536 r. i ma 25 mm średnicy. Znajduje się na niej napis: „SIGILLUM * LATOVIC”. Pieczęć ta wraz z dokumentem na którym się znajduje jest przechowywana w Muzeum Czapskich w Krakowie.

Kolejna pieczęć z herbem miasta pochodzi z XVIII wieku. Widzimy na niej tego samego Baranka Bożego, ale pod nim znajdują się dwie gałązki palmowe. Na pieczęci tej widnieje napis: „SIGILLUM CIVITATIS LATOV...” Ma ona 38 mm średnicy i wyciśnięta jest na dokumencie z roku 1777, który znajduje się również w Muzeum Czapskich w Krakowie.

Z końca XVIII wieku znamy następną pieczęć z herbem Latowicza. Jest to pieczęć sądowa i znajduje się na niej taki sam wizerunek Baranka Apokaliptycz­nego oraz napis: SĄD ORDINARYINY PRIMAE JNSTANTIAE MIASTA LATOWICZA*. Ma ona 60 mm średnicy, a odciśnięta jest na dokumencie pochodzącym z 1793 roku, który znajduje się w zbiorach tego samego muzeum.

W Archiwum Parafialnym w Latowiczu, w „Liber Copulatorum” – Księdze zaślubionych z lat 1755-1799, 1816-1822, znajduje się dokument wystawiony przez magistrat miasta Latowicza Wojciechowi Kurowskiemu w 1787r., poświadczający, iż tenże jest wolnego stanu. Na dokumencie tym wytłoczona jest pieczęć o średnicy 3,6 cm, z herbem Latowicza i napisem w otoce: „LATOVICENSIS SIGILLUM CIVITATIS *”. Baranek z chorągiewką, o drzewcu zakończonym krzyżem, zwróconym do tyłu i trójdzielnym proporcu skierowanym ku górze, otoczony jest od dołu i z boków liśćmi wawrzynu. Baranek prawą nogę ma lekko uniesioną i zgiętą.

Kolejny dokument, wystawiony dn. 1 lutego 1797r. przez urząd burmistrza latowickiego, w którym Stanisław Rudnicki pochodzący z Sandomierza, od 10 lat mieszkający w Latowiczu, oświadcza, że jest kawalerem, opatrzony został pieczęcią z herbem o średnicy 5,8 cm. Na otoce znajduje się napis: „SĄD ORDYNARYJNY PRIMAE INSTANCE MIASTA LATOWICZA*” Baranek ustawiony na podstawie (drewniana kłoda) prawą, lekko zgiętą nogą przytrzymuje drzewiec chorągiewki, skierowany ku tyłowi, z proporcem zwróconym ku górze. Poniżej znajdują się dwie skrzyżowane gałązki lauru. Dokument ten znajduje się w tej samej księdze Archiwum Parafialnego w Latowiczu.

Następna pieczęć wyciśnięta została na dokumentach poświadczających stan wolny: Jana Olszewskiego – z 16 listopada 1793r., Katarzyny Żuremskiej – z 18 listopada 1799r. i Antoniego Tomaszewskiego – z 18 stycznia 1804r., które znajdują się w księdze zaślubin 1797-1815, w Archiwum Parafialnym w Latowiczu. Pieczęć o średnicy 5,7 cm przedstawia jaki jak wcześniej wizerunek baranka, z wyodrębnionymi szczegółami: obrócona głowa, widoczne rogi i wełna. Na otoce znajduje się napis: „MAGISTRAT MIASTA LATOWICZA DO WYDZ. WARSZ. NALEŻĄCY*”

W czasach porozbiorowych, jak wynika z dokumentów KRSW miasto używało na swoich pieczęciach godeł państwowych. Jednakże, kiedy w 1847 roku trzeba było wysłać władzom do zatwierdzenia herb miejski, Latowiczanie znów wysłali Baranka Bożego z chorągiewką, bez gałązek palmowych pod nim. Wprowadzono tu pewne zmiany, jakich nie było na starych pieczęciach. Otóż chorągiewka na herbie tym była ostro zakończona, a nad nią znajdowała się gwiazda. Zmiany te, jak się wydaje nie dokonały się na przestrzeni wieków i nie wprowadzili ich Latowiczanie, lecz urzędnik zbierający i opisujący wówczas herby miast. Z projektu wykonanego w 1847 roku wynika, że herb ujęty w kolorach ma białego baranka i chorągiewkę na niebieskim tle. Godło Latowicza nie zmieniało się zasadniczo na przestrzeni wieków. Zawsze był nim Baranek Boży z chorągiewką.